katjaisangas a pakata ’emuma, penili’anan ta kadjunangan a ’a’umain, kumalji a calisilisi a kazatazatan, lemavis saljemama samavacuk. a ljemama demaicanan ta ’indatan, kemasizaya a papedjek a ljemama, ulja papegaljuin a pasalauz a sapuy, tu inika maljama tuzuma a cemecemel, sa gemagalj ta cawcau ta sacemel. nu makaljama ’emuljic sa kavacuk, pavatjen a ’au kata kasiv a “sanasemangatj”. sa kumalji a i dangadangas a i cevaceva, ikanga sa matavi’ tu macunu’ a talem.
a kay nivuvu, pasusu sakamaya tua sivaikan nukaljaneman, namapenetj a nema a sitaleman. nu sangasan a ’iljas mavacuk, nu sikamusalj kata tjelulj a’iljas temugut, temalem tua ’arizang, nu sikatjelulj kata simatjelj a ’iljas ki ’emusul temalem ta tjalav, nu sikalimalj kata nemelj a’iljas masik, nu sika pitjulj a’iljas kiva’u, nu sikavalulj a’iljas kemaur/kitjalav. sa tjemiljuwal ta gang, ’iyav. patagilj a masalut, nu sikasivalj a’iljas midjaudjav kiljumai, nu sikasimulu’ a’iljas ki’arizang, nu sikasimulu’ katu ita’iljas ’emivaz/kivasa, sikasimulu’ katu drusa a’iljas cemapa manaradj, nu masucavilj makayanga kivurati kipuk. mayatazua saliman tua ’emuma a ljemitacavilj.
nu makatugut sa ’udjalji, nu sipakatjelulj sipakasimatjelj tja luiluven. nu ljemigiljigimanga, kadrusadrusanga mautjeluanga, mana patagiljitjen a masik. nu masiasikitjen aza namavalid tja pakakiluvaluvad, aza kiniveljuc, tja sitavalj tazua lualua a va’u. nu tjemangepuanga a va’u, ki’au a padjulu tu semanepakpak/cabcab; sa pakelayan a lalaya a kungkung a penalingulj; tua sivilad ta ’aya’ayam; sa remuar auta tua kaizuanan a zemazav.
nu lemangeda ta zaing na kerilj, tja legelegen aza kungkung, cabcaben aza pakpak, pay miperper a mavilad aza kerilj! nu masepelj makaya cemepu ta cepeng ta karangu, teme’ic ta sikaw, sa maretjaucikecikel sa masasenay. nupulavay marepusaladj a kakedrian a zemazav a patjekiva’u…
早期的農事不論陡坡地或平坦地,先伐樹、燒雜草再鬆土。種植完全是依據時序節令運轉做農事耕作。在空地處、石堆坡坎邊種植其他雜糧,如長豆、地瓜、樹豆及各式豆類或玉米。
當小米播種後,這期間要常巡視小米田,小米結穂以後,男人們就要採刺竹,以備製作趕鳥器。看守小米園的人可以一邊做手工一邊看守鳥兒們的動靜,如果有伴還可以聊天、甚至對唱歌謠!到了假期,小朋友也來幫忙,這段時間可以不時地聽到趕鳥聲此起彼落,好熱鬧!