manmaan ku kumakʉnʉ tammi. paira cina noo po’ucipi uru ia, usʉ’ʉn kee tammi, uru makasua cucuruana sa’o’o, maricucu kimia iavatu kumakʉnʉ. matarava masini noo marisauvu cu ’una kumakarangʉ tammi tamna sauvu, ’apaco’e ’esi nanu? tia pa ku arapana’ʉ mukusa ’inia pu’a. noo nikʉmʉnʉ cu ia, macangcangarʉ cu cʉpʉngʉ.
’una ucani taniara. ’una tamu marangʉ rovʉvʉ na tanasa mia. matatʉa ’esi kim kuca’ania. makari ’inia cina maku: “tupurua arakukunu kimia kumakʉnʉ”. makacang ku mara takupin mataa ’arating, matikoru uru musʉ’ʉ pa na nguain tamna takupin urucin tammi movua ’inia. cʉ’ʉrʉʉn kee mamia takupin, monangʉ ’inia ka’anʉ matu’usu ’arating. mamumʉkʉ cina kesoni ’inia: “nimikia nanu kasu?”. “ka’anʉ ku manmaan kumakʉnʉ tammi” misee marivari cina maku.
macuvungu ’apu’iarʉ cu tamu marangʉ isua tumatuturu: “miaa tati’ingi pa ia, muru’inasʉ siacʉvʉrʉ mesua, ’akia vantuku siarupaca pu’a vʉra. paira kumakʉnʉ masini ka’anʉ tavarʉ’ʉ neni tia kʉnʉa maka’ʉna. imua noo ’unain cau ’esi parekava ’uma, tia kumakoru mapʉnʉ tammi ia, marivivini kim kipapa ’inia maramʉ tinainia nguani ka’anʉ maningcau tammi. singsingiʉn mia tammi isua po’ucipiʉn cu kʉmʉnʉ. sii mesua paira makasua kumakʉnʉ, cucuru muruvuarʉ cu kumakʉnʉ tammi. matarava cu masini, paira noo cumacʉ’ʉra tammi, pacʉpʉngʉn cu miaa tati’ingi tamna siacʉvʉrʉ.”
tumatimana tamu marangʉ tamna kari isi, ’itumuru cu pacʉpʉngʉa maku. niaramanʉngʉ cu siacʉvʉrʉ cau masini, ’una cu macakuarʉ mataa karananana kʉkʉnʉa, nakai maraa ka’anʉ cu kita masakʉn. koo pacʉpʉngʉ, ’una pa cau cucumeni ’esi muru’inasʉ cumacʉvʉrʉ. cucuru! tia kita masakʉn nikʉrʉa masini, macarai mataa muranʉ sua ’esi muru’inasʉ cau. cumacʉ’ʉra kita sinpun, cucuru si’ai mita ’una makai ’esi na mapitʉ’ʉ, taniara, nakai mastaan kacaua sua ma’avu cau, ’una sikarʉ’ʉa cau. ka’anʉ kita tavarʉ’ʉ nguani tamna nganai, nakai tasira’ʉ nguani mumuranʉ na muru’inasʉ cau. ngui makasia sua tia kiatuturua mita.
我喜歡吃地瓜,媽媽煮飯時常放地瓜。一位長者來家裡拜訪,我們請他一起用餐。飯裡放了兩塊地瓜,長者沒有動筷子,媽媽就問:「怎麼了嗎?」長者說:「我不喜歡吃地瓜」。長輩說:「小時候生活清苦,沒有錢買米,有人採收地瓜時,我們會跟在後頭撿被丟棄地瓜,因為太常吃地瓜,已經厭倦了。」聽到長輩說的話,讓我感觸良多。現在的生活改善很多,但是我們不懂珍惜。我們要珍惜所擁有的,並且要去幫助有困難的人。