109 年全國語文競賽原住民族語朗讀【東排灣語】 高中學生組 編號 4 號
sikudanan nua qemuma ka sicuayan

kasicuayan a pakata qemuma, peniliq anan ta kadjunangan a qaqumain, kumalji a calisilisi a kazatazatan, lemavis sa ljemama sa kavacuk. nu ljemama demaicanan ta indatan, kemasizaya a pendjek nuljemama, lja gemaljugalju a pasalauz a sapuy, tu inika maljama tjuzuma cemecemel, gemagalj ta cawcau ta sacemel. nu makaljama qemuljic sa kavacuk, vatjen a qau kata kasiw sana semangatj. kumalji a idangadangas a icevaceva, ikanga samacunuq atalem.

a kay nivuvu, pasusu sakamaya tua sivaikan nukaljaneman, namapenetj tuanema sitaleman. nu sangasan a qiljas mavacuk, nu sikasanmusalj kata tjelulj a qiljas, temugut, temalem tua qarizang, nu sikatjelulj kata simatjelj a qiljas ki qemusul temalem ta tjalav, nu sikalimalj kata nemelj a qiljas, masik, nu sika pitjulj a qiljas kivaqu, nu sikavalulj a qiljas kitjalava. tazua tjemiljuwar ta gang kiyaw. patagilj a masalut. nu sikasivalj a qiljas djemaudjaw sa kiljumay, nu sikasimuluq a qiljas kiqarizang, nu sikasimuluq tu ita qiljas kivasa, nu sikasimuluq tu drusa qiljas cemapa manaradj, nu masucavilj makayanga kivurasi kipuk. mayatazua saliman tua qemuma a sikudanan a ljemitacavilj.

sa azua turivecan a sikasengseng, izua sikaw, tjakit, karangu, cepeng, kakesir, vuka, vukavuka, pitau, tjatjukun, kuacuy, ridraridr.

a ramaljemaljeng nu penaula ta kadjunangan, piljaqedi ta upu a temalem ta malaing tu siyak, qarizang, puk kuva, djaudjaw… tu sitalem a pitua tinugutang. ljakua a talem, tja pacacadjacadjain.

nu makatjugut sa qudjalji, nu sipakatjelulj nu sipakasimatjelj tja liuliven. nu ljemigiljigim anga, nu kadrusadrusanga nu mautjelu anga, patagilj itjen a masik. nu masiasik itjen aza namavalid ta pakakiluvaluvad, aza inasik, tja sitavalj tazua lualua a vaqu. nu tjemangebu anga vaqu, kiqau a padjulu tu semanpakpak sapakelayan a lalaya a kungkung, tua sivilad ta qayaqayam, saremuar auta tua kaizuanan nu zemazaw.

nu lemangeda ta zaing na kerilj, tja legelegen aza kungkung, cabcaben aza pakpak, pay miperper a maviladj aza kerilj! u kivadaqan tivuvu, akuika masepelj ayaw azemazazazaw? “ kedri a saliman! ” aya tivuvu. aza temeqic ta sikaw, cempu ta cepeng ta karangu, malaing a sengesengan. sa  nuizua saladj maretjaucikecikel, masasenasenay,.“ kavalanga! sicuayan! ” ayaken tjaivuvu a temevela!

109 年全國語文競賽原住民族語朗讀【東排灣語】 高中學生組 編號 4 號
早期的農事

早期農事會選地,先伐樹燒雜草再鬆土。堆起灰燼,整地橫擺竹木條以攔土護坎,不管在懸崖邊或峭壁,農作物不易崩落。

種植依據節令。如:一月開墾整地,二三月種小米、長豆、樹豆,三月四月種芋頭、花生,五月六月拔草,七月採小米,八月採花生,部落族人晚上帶燈罩(火把)到溪谷邊去抓螃蟹青蛙,然後準備收穫祭,九月植地瓜葉採高梁、青稞,十月採豆類,十一月收割芋頭,十二月烘烤芋頭,下個一月採挖地瓜、採樹豆,年復一年。

農具有網袋、工作刀、繫腰籃、方竹籃、耙鋤、小鐵杵、大鐵杵、鐮刀、還有方形鋤、長形鋤、鋸子等。每次播種完,老人家會在空地、石堆坡坎邊種其他雜糧不浪費空間。如:長豆、地瓜、樹豆、南瓜及各式豆類或玉米,間隔不可過密。

小米播種後,在第三四天,開始除草,邊拔草邊將疏株置入腰籃內,再將疏株補種到較稀疏的地方。這期間要常巡視小米田,小米結穂以後就要採刺竹作趕鳥器,建竹編的平台,搭草寮,看守小米園。

看守小米園的人可捻線或編織網袋、竹編方籃或腰籃。如果有伴還可以聊天甚至對唱!假期小朋友趕鳥聲此起彼落!到了傍晚,較遠的可能住工寮或回家。「哇!好羨慕當時的情景!」

文章資訊
文章年度109
文章編號4
文章組別高中
文章語別東排灣語
族語標題sikudanan nua qemuma ka sicuayan
漢語標題早期的農事
文章作者高光良
漢語摘要